Nauczanie Papieża Franciszka
Papież Franciszek, od początku swojego pontyfikatu w 2013 roku, kontynuuje nauczanie Kościoła, podkreślając zarówno potrzebę zachowania tradycyjnych wartości, jak i otwartości na dialog ze współczesnym światem. W swoich wypowiedziach wyrażał niejednokrotnie obawy na temat negatywnego wpływu teorii gender na społeczeństwo. Uczynił to chociażby w jednym z wywiadów dla argentyńskiego czasopisma „La Nacion” w słowach: „W chwili obecnej stanowi ona [ideologia gender] jedną z najgroźniejszych kolonizacji ideologicznych. Wykracza daleko poza sferę seksualną”1. Równocześnie, papież nie potępia osób które owa „kolonizacja” bezpośrednio dotyczy. Mówił
o tym w czasie lotu powrotnego z Baku do Rzymu w słowach: „Oto, co robimy. Oso-bom trzeba towarzyszyć, tak jak to robi Jezus. Kiedy ktoś w takim stanie przychodzi do Jezusa, On na pewno nie powie mu: Odejdź, bo jesteś homoseksualistą! To nie. Ja natomiast mówiłem o tej niegodziwości, którą jest indoktrynacja ideologią gender”2
1. Franciszek, Gender to jedna z najgroźniejszych kolonizacji ideologicznych, https://www.vaticannews.va/pl/papiez/news/2023-03/papiez-gender-do-jedna-z-najgrozniejszych-kolonizacji-ideologic.html
2. KAI, Zapis rozmowy Franciszka z dziennikarzami w drodze z Baku do Rzymu, https://m.niedziela.pl/artykul/24942/Zapis-rozmowy-Franciszka-z-dziennikarzami. Por. D. Kowalczyk, Papieża Franciszka krytyka kolonizacji ideologicznej, dostęp: 23.12.2024, https://synod.org.pl/wp-content/uploads/2023/10/1.-ks.-prof.-Kowalczyk-Franciszek-kolonizacja-ideologiczna.doc.pdf
Encyklika Laudato si’ (2015)
Encyklika Laudato si’ papieża Franciszka poświęcona została trosce o wspólny dom, jak brzmi jej podtytuł, czyli trosce o naszą planetę. Dotyka ona także tematu antropocentryzmu, który jest jedną z głównych kategorii papieskiej encykliki. Papież ukazuje jako wzór antropocentryzm właściwy, czyli oparty na osobowej godności człowieka. Wspomniany antropocentryzm ukazany został jako wyraz właściwej antropologii chrześcijańskiej .
Franciszek w punkcie 155, najistotniejszym z perspektywy odpowiedzi na założenia teorii gender, podjął temat ekologii ludzkiej:
„Ekologia ludzka” oznacza również coś bardzo głębokiego: niezbędną relację życia człowieka z prawem moralnym, wpisanym w jego naturę, relację konieczną, by można było stworzyć bardziej godne środowisko (LS 155).
Ojciec Święty podkreśla fundamentalne znaczenie relacji między życiem człowieka a prawem moralnym, które jest zakorzenione w jego naturze. Odwołując się do swego poprzednika papieża Benedykta XVI, przypomina, że owa ekologia człowieka oznacza szanowanie swojej własnej natury, którą nie można manipulować według swojego uznania. Biskup Rzymu zwraca także uwagę na to, iż autentyczna ekologia ludzka opiera się nie tylko na odpowiedzialnym kształtowaniu relacji ze światem, ale także na głębokim zrozumieniu i akceptacji własnego ciała jako daru Bożego. Obejmuje to również przyjęcie swojej płciowości – kobiecości lub męskości – co jest kluczowe dla pełnego rozpoznania własnej tożsamości oraz budowania relacji z drugim człowiekiem, różnym od siebie: „Poznawanie i akceptowanie własnego ciała, aby o nie dbać i szanować jego znaczenie, stanowi podstawowy element prawdziwej ekologii człowieka (LS 155).
Papież zauważa również, iż dążenie do zatarcia różnic płciowych nie jest wyrazem dojrzałej postawy, lecz raczej wynika to z nieumiejętności w zaakceptowaniu i skonfrontowaniu się z własną płcią. W ramach ekologii ludzkiej mieści się także pojęcie dobra wspólnego, które rozumiane jest jako zasada odgrywająca kluczową i jednoczącą rolę w etyce społecznej1. Papież Franciszek podkreśla, że jeżeli sam człowiek nie rozpozna swojej roli, cała podstawa jego istnienia zostaje zachwiana: „ponieważ zamiast pełnić rolę współpracownika Boga w dziele stworzenia, człowiek zajmuje Jego miejsce i w końcu prowokuje bunt natury” (LS 117). Ojciec Święty w swojej diagnozie zauważa potrzebę głębokiej odnowy współczesnego człowieka, aby na nowo zbudować pozytywną
i zrównoważoną relację z naturą. Zauważa on, iż człowiek w swojej wyjątkowości i niezastąpionym charakterze nie jest tylko jednym z wielu bytów. Chociaż człowieka definiuje wiele różnych czynników, to źle pojmowany antropocentryzm jest jedną z głównych przyczyn współczesnego kryzysu ekologicznego. Kryzys ten nie dotyczy wyłącznie środowiska, lecz stanowi też przejaw głębszego kryzysu etycznego, kulturowego i duchowego, jaki dotyka współczesny świat. W kontekście teorii gender nauczanie Franciszka podkreśla wymóg uznania prawa moralnego wpisanego w ludzką naturę, akceptacji własnego ciała i płciowości jako daru Bożego, a także konieczności rozumienia człowieka przez pryzmat antropologii chrześcijańskiej.
1. Por. I. Grochowska, Czy Encyklika Papieża Franciszka Laudato si’ jest wołaniem o samego człowieka czy o jego styl życia?, [w:] „Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio”, 2(22) 2015, s. 122-123.
Adhortacja Amoris laetitia (2016)
Publikując adhortację apostolską Amoris laetitia, papież Franciszek, opierając się na refleksjach dwóch synodów biskupów poświęconych rodzinie, które odbyły się w roku 2014 i 2015, podjął próbę odpowiedzi na współczesne wyzwania Kościoła związane
z życiem małżeńskim i rodzinnym, m.in.: zdefiniowanie teorii (ideologii) gender, potrzebę edukacji seksualnej, zagadnienie feminizmu oraz problem homoseksualizmu.
Biskup Rzymu w 56. punkcie swojej adhortacji ukazuje fundamentalne błędy antropologiczne teorii gender oraz wypływające z nich zagrożenie dla właściwego rozumienia człowieka oraz rodziny. Ojciec święty wskazuje na negację naturalnej różnicy i komplementarności płci jako coś kluczowego dla teorii gender. Pisze w następujący sposób: Inne wyzwanie wyłania się z różnych form ideologii, ogólnie zwanej „gender”, która „zaprzecza różnicy i naturalnej komplementarności mężczyzny i kobiety. Ukazuje ona społeczeństwo bez różnic płciowych i banalizuje podstawy antropologiczne rodziny (AL 56).
Zdaniem papieża zasadniczym błędem tej ideologii jest sztuczne rozdzielenie płci biologicznej (sex) od jej kulturowo-społecznego aspektu (gender) w sposób, który neguje obiektywną rzeczywistość. Współczesne nurty myślowe, o których wspomina, zmierzają do kreowania tożsamości płciowej w całkowitym oderwaniu od natury, podporządkowując ją wyłącznie indywidualnej, subiektywnej interpretacji.
W dalszej części Franciszek zwraca uwagę na zagrożenie wynikające z narzucania ideologii gender jako powszechnie obowiązującej normy. Z niepokojem wskazuje, że niektóre tego typu koncepcje, choć przedstawiane jako odpowiedź na pewne, czasem zrozumiałe aspiracje, dążą do uzyskania statusu dominującej idei, wpływającej także na edukacje dzieci. Papież podkreśla, iż omawiana ideologia nie pozostaje jedynie w sferze akademickich debat, lecz realnie oddziałuje na systemy edukacyjne i prawne. Propaguje obraz człowieka jako samostwarzającego się bytu, oderwanego od uwarunkowań biologicznych i obiektywnego porządku stworzenia.
Ponadto Ojciec Święty wskazuje na konsekwencje wynikające z rewolucji biotechnologicznej, która umożliwia całkowite oddzielenie aktu poczęcia dziecka od relacji między kobietą a mężczyzną: „W ten sposób życie ludzkie i rodzicielstwo stały się czymś,
co można tworzyć i niszczyć. Czymś w dużej mierze uzależnionym od życzenia osób lub par (AL 56).
Ojciec Święty Franciszek wskazuje także na potrzebę wychowania dzieci w duchu akceptacji własnej płciowości. Papież podkreśla tu znaczenie samej płciowości jako daru Bożego, a także promuje edukację seksualną opartą na wspieraniu dzieci i młodzież
w przyjęciu i akceptacji własnej tożsamości płciowej: Można ją zrozumieć jedynie w kontekście wychowania do miłości, do wzajemnego daru z siebie. W ten sposób język seksualności nie ulega smutnemu zubożeniu, ale staje się bardziej rozumny. Impuls seksualny można wychowywać w procesie poznawania samego siebie i rozwijania zdolności do panowania nad sobą, które mogą pomóc w odkryciu cennych zdolności do radości i miłosnego spotkania (AL 280).
Kontynuując swoje nauczanie w rozdziale poświęconym edukacji seksualnej, papież zauważa, iż edukacja seksualna powinna wspierać akceptację własnego ciała, pomagając unikać dążenia do zatarcia różnic płciowych z powodu trudności w jej przyjęciu. Biskup Rzymu uwrażliwia także na dwa sposoby ludzkiego istnienia – kobiecego i męskiego, na które nakładają się: nie tylko czynniki biologiczne lub genetyczne, ale także różnorodne elementy związane z temperamentem, historią rodzinną, kulturą, przeżytymi doświadczeniami, otrzymaną formacją, wpływem przyjaciół, rodziny i osób podziwianych, i innymi konkretnymi okolicznościami wymagającymi wysiłku, aby się dostosować (AL 286). Papież wskazuje, iż nie można oddzielić męskości i kobiecości od Bożego dzieła stworzenia, które przecież poprzedza wszelkie ludzkie wybory i doświadczenia. Zwraca także uwagę na istnienie obiektywnych elementów biologicznych, których nie da się pominąć w refleksji nad ludzką tożsamością.
Franciszek w zakresie teorii gender podejmuje także temat feminizmu. Zwraca uwagę na istotną rolę kobiet w życiu społecznym i rodzinnym, podkreślając ich godność oraz przysługujące im prawa: Doceniam feminizm, gdy nie domaga się uniformizmu lub zanegowania macierzyństwa. Wspaniałość kobiet związana jest bowiem ze wszystkimi prawami wynikającymi z ich niezbywalnej godności człowieka, ale również ich geniuszu kobiecego, niezbędnego dla społeczeństwa (AL 173).
Ojciec Święty w odniesieniu do praw kobiet podkreśla, iż przypisywanie współczesnych problemów społecznych emancypacji kobiet jest błędnym i niesprawiedliwym argumentem. Zdecydowanie odrzuca takie twierdzenie, nazywając je fałszem i przejawem seksizmu. Zwraca zaś uwagę na to, iż równa godność mężczyzny i kobiety jest powodem do radości, ponieważ przyczynia się do przezwyciężania dawnych form dyskryminacji oraz sprzyja współpracy w rodzinach. Ponadto papież wskazuje na szczególne obowiązki, które przypisane są kobietom: Ich zdolności specyficznie kobiece – a zwłaszcza macierzyństwo – przyznają im również obowiązki, gdyż bycie kobietą wiąże się ze szczególną misją na tej ziemi, którą społeczeństwo musi chronić i zachowywać dla dobra wszystkich (AL 54).
W odniesieniu do feminizmu papież Franciszek akcentuje równą godność mężczyzny i kobiety, co pozwala przezwyciężyć dotychczasowe formy dyskryminacji, szczególnie te związane z kulturą patriarchalną oraz traktowaniem ciała kobiety jako przedmiotu, zwłaszcza w kontekście współczesnej kultury medialnej. To stwierdzenie wskazuje, że pełne uznanie równości płci stanowi fundament nie tylko dla eliminowania niewłaściwych nierówności, ale także dla promowania współdziałania w rodzinie. Franciszek podkreśla też rolę Ducha Świętego, który w sobie właściwy sposób, działa na rzecz uznania godności kobiet oraz ich praw w społeczeństwie.
Adhortacja Amoris laetitia papieża Franciszka odnosi się również do ważnych kwestii związanych z homoseksualizmem w kontekście teorii gender, która na różnych poziomach promuje związki osób tej samej płci. Punkty 250 i 251 prezentują spójne stanowisko Kościoła, które łączy szacunek i zrozumienie z jasno określonymi zasadami doktrynalnymi: Kościół przyswaja sobie postawę Pana Jezusa, który w bezgranicznej miłości ofiarował samego siebie każdemu człowiekowi bez wyjątku. Wraz z Ojcami synodalnymi zwróciłem uwagę na sytuację rodzin, które przeżywają doświadczenie posiadania w swoim gronie osoby o skłonności homoseksualnej – doświadczenie niełatwe ani dla rodziców, ani dla dzieci. Dlatego chcemy przede wszystkim potwierdzić, że każda osoba, niezależnie od swojej skłonności seksualnej, musi być szanowana w swej godności i przyjęta z szacunkiem, z troską, by uniknąć „jakichkolwiek oznak niesłusznej dyskryminacji”, a zwłaszcza wszelkich form agresji i przemocy.
Por. R. Buttiglione, Przyjacielska odpowiedź krytykom Amoris Laetitia,Wydawnictwo WAM, Kraków 2018; J. Kupczak, Źródła sporu o Amoris laetitia,Wydawnictwo „W drodze”, Poznań 2018; J. Kupczak, Amoris laetitia. Konflikt interpretacji, Wydawnictwo „W drodze”, Poznań 2020.
Encyklika Dilexit nos (2024)
Encyklika Ojca Świętego Franciszka nosząca tytuł Dilexit Nos. O miłości ludzkiej i Bożej Serca Jezusa Chrystusa została wydana 24 października 2024 roku. Jedynie w kilku punktach encyklika dotyka tematów związanych z teorią gender i wskazujących na właściwe rozumienie tożsamości człowieka.
Jednym z kluczowych fragmentów encykliki, w szerokiej perspektywie tematu gender, jest punkt 21, w którym papież stwierdza, iż: „Rdzeń każdej istoty ludzkiej, jej najintymniejsze wnętrze, nie jest rdzeniem duszy, ale całej osoby w jej unikalnej tożsamości, która składa się z duszy i ciała” (DN 21).
Autor podkreśla, iż autentyczna tożsamość człowieka kształtuje się poprzez relacje z innymi, a nie tylko jako indywidualna deklaracja. W cytowanym punkcie ludzka tożsamość została przedstawiona jako jedność duszy i ciała, co odzwierciedla obiektywną rzeczywistość stworzenia. Interpretacja teologiczna dodatkowo ukazuje głębię ludzkiego serca, łącząc osiągnięcie pełnej i jasnej tożsamości z miłością, gdyż: „każda istota ludzka jest stworzona przede wszystkim dla miłości, jest uczyniona w swoich najgłębszych tkankach, aby kochać i być kochaną” (DN 21).
Kolejny istotny fragment znajduje się we wcześniejszym punkcie 18, gdzie papież zauważa, iż: „Człowiek staje się sobą dopiero wtedy, gdy nabywa zdolności rozpoznawania drugiego, i spotyka się z drugim, który jest w stanie rozpoznać i zaakceptować własną tożsamość” (DN 18). Biskup Rzymu podkreśla, iż autentyczna tożsamość człowieka rozwija się poprzez spotkanie z drugą osobą. Może to stanowić odpowiedź na współczesne tendencje do nadmiernego samookreślania siebie, jakie proponują między innymi teoria queer, a także koncepcje typu gender-fluid.
Dokument Kongregacji ds. Edukacji Katolickiej „Stworzył ich jako mężczyznę i kobietę”. Z myślą o drodze dialogu na temat kwestii gender w edukacji (2019)
Watykański dokument bezpośrednio odnoszący się do kwestii gender został opublikowany 2 lutego 2019 roku w Święto Ofiarowania Pańskiego, przez Kongregację ds. Edukacji Katolickiej jako stanowcza reakcja na niebezpieczeństwo wynikające z promowania ideologii gender w edukacji dzieci i młodzieży, a jednocześnie jako próba podjęcia dialogu w tej kwestii. Pracami nad dokumentem kierował kardynał prefekt Kongregacji, Giuseppe Versaldi. Tekst opiera się w dużej mierze na nauczaniu ostatnich papieży: Franciszka, Benedykta XVI i Jana Pawła II1.
Dokument z 2019 roku już na wstępie zwraca uwagę na „kryzys wychowawczy, szczególnie w odniesieniu do kwestii uczuciowości i płciowości” (1) , podkreślając, iż współczesna kultura stawia przed edukacją poważne wyzwania. Wskazuje na współczesną dezorientację antropologiczną, która może prowadzić do rozmycia różnic po-między kobietą a mężczyzną. Konsekwencją tego może być osłabienie pojmowania rodziny jako podstawowej komórki społecznej. Autorzy dokumentu zwracają uwagę na ważność rozpatrywania tej kwestii w perspektywie wychowania do miłości.
W piątym numerze dokumentu określono jego cel, który koncentruje się na przedstawieniu refleksji mających udzielić wsparcia osobom zaangażowanym w wychowywanie przyszłych pokoleń. To działanie ma być pomocą w poszukiwaniu odpowiedzi na współczesne pytania dotyczące ludzkiej płciowości w kontekście powołania do miłości. W związku z tym, autorzy dokumentu proponują metodologię opartą na trzech postawach: słuchania, uzasadniania oraz proponowania: droga dialogu – słuchającego, uzasadniającego i przedstawiającego propozycje – wydaje się najskuteczniejszym sposobem pozytywnego przekształcenia niepokojów i nieporozumień w środek na rzecz rozwoju bardziej otwartego i ludzkiego środowiska relacyjnego. Natomiast przeciwnie, zideologizowane podejście do delikatnych kwestii związanych z gender, pomimo deklarowanego szacunku dla różnorodności, grozi potraktowaniem samych różnic w sposób statyczny, pozostawiając je odizolowanymi i obojętnymi wobec siebie (52).
Opracowujący dokument wskazują na istotną „różnicę między ideologią gender z jednej strony, a całym obszarem badań nad płcią społeczno-kulturową podjętych przez nauki humanistyczne” (6). Podstawowa różnica polega na tym, iż ideologia gender dąży do dominacji jednej wizji, także w zakresie edukacji, uniemożliwiając tym samym konfrontację różnych podejść, podczas gdy badania w tej dziedzinie prowadzone przez nauki humanistyczne, mają na celu zgłębienie różnorodnych sposobów rozumienia i przeżywania różnic płciowych w odniesieniu do odmiennych kultur. Autorzy podkreślają, iż w przestrzeni badań naukowych istnieje możliwość słuchania, argumentacji oraz otwartość na propozycje innych.
Numery 15-18 ukazują nam możliwe „punkty spotkania” w ramach badań nad płcią społeczno-kulturową (gender). Jako pierwszy z nich należy wymienić wspólną walkę z dyskryminacją i zwalczanie wszelkich jej form. Projekty edukacyjne podejmujące ten temat mają na celu eliminację tych zjawisk, szczególnie w zakresie równouprawnienia mężczyzn i kobiet. Jest to zgodne z orędziem głoszonym przez Jezusa, który podkreślał równą godność mężczyzny i kobiety. Na drugi punkt spotkania wskazuje potrzeba wychowania dzieci i młodzieży do „poszanowania każdej osoby w jej szczególnej i odmiennej kondycji, aby nikt nie doznawał znęcania się, przemocy. obelg lub niesprawiedliwej dyskryminacji ze względu na swoje uwarunkowania osobowe” (16). Wyszczególnia się tutaj między innymi niepełnosprawność, rasę, religię, czy skłonności uczuciowe.
Kolejny punkt odnoszący się do wartości kobiecości zwraca uwagę na ważny wkład kobiet w społeczeństwo. Angażują się one w różne obszary, takie jak edukacja, opieka, praca w parafiach oraz działalność charytatywna. W ostatnim, czwartym z kolei punkcie wskazuje znaczenie roli kobiet w trudnych sytuacjach. Wiąże się to z uznaniem wkładu kobiet w przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych. Zwrócono także uwagę na kluczową rolę kobiety w formacji duchowej i społecznej (17-18).
Dokument „Stworzył ich jako mężczyznę i kobietę” prezentuje także pewne zastrzeżenia związane z teorią gender. W numerach 19-23 autorzy dokumentu wskazują na punkty krytyczne, które nie mogą zostać zaaprobowane: Teorie gender wskazują – szczególnie najbardziej radykalne – postępujący proces denaturalizacji lub oddalenia od natury ku absolutnej opcji na rzecz decyzji podmiotu emocjonalnego. Poprzez taką postawę tożsamość seksualna i rodzina stają się wymiarami postmodernistycznej „płynności” i „zmienności”: opierając się jedynie na błędnie rozumianej wolności odczuwania i chcenia, a nie na prawdzie bytu; na chwilowym pożądaniu popędu emocjonalnego i indywidualnej woli (19).
Następnym zastrzeżeniem jest problem dualizmu antropologicznego, który można sprowadzić do „oddzielenia ciała sprowadzonego do biernej materii i woli, która staje się absolutna, manipulując ciałem według własnego uznania” (20) . Jako początek relatywizmu z tym związanego autorzy wskazują na połączenie materializmu z woluntaryzmem, gdzie wszystko staje się tak samo istotne, niezróżnicowane, a w konsekwencji bezcelowe. Zwracają także uwagę, iż wszystkie teorie gender: od umiarkowanych po bardziej radykalne, utrzymują, że płeć społeczno-kulturowa (gender) staje się ostatecznie ważniejsza niż płeć biologiczna. Określa to przede wszystkim rewolucję kulturową i ideologiczną w perspektywie relatywistycznej, a po drugie rewolucję prawną, ponieważ takie przekonania promują określone prawa indywidualne i społeczne (20).
Kolejną kwestią wymagającą uwagi jest błędne pojmowanie różnicy między płciami. Pod hasłem „niedyskryminacji” często kryje się ideologia, która podważa zarówno istnienie odmienności płci, jak i naturalną komplementarność mężczyzny i kobiety. Dokument ten wskazuje także, w jaki sposób podważane są fundamentalne zasady antropologiczne dotyczące rodziny. Zamiast bronić wartości różnicy płciowej i jej znaczenia dla godności człowieka, propaguje się poglądy, które próbują ją unieważnić. Wprowadzane są różne metody i działania mające na celu usunięcie znaczenia płci w kontekście rozwoju osobistego oraz relacji międzyludzkich. Jednakże dążenie do stworzenia społeczeństwa o „neutralnym” podejściu do płci prowadzi do zanegowania zarówno godności wynikającej z biologicznej odmienności mężczyzny i kobiety, jak i istotnej roli płci w przekazywaniu życia (por. 21).
Kolejne punkty dokumentu (numery 24-29) przedstawiają uzasadnienie pojawiających się wątpliwości w oparciu o argumenty racjonalne, a także propozycje ich rozwiązania w zakresie antropologii chrześcijańskiej, rodziny, szkoły, społeczeństwa oraz formacji formatorów (numery 30-51). Ta część dokumentu zawiera liczne odniesienia do nauk biologicznych i medycznych.
1. Kongregacja ds. Edukacji Katolickiej, „Stworzył ich jako mężczyznę i kobietę”. Z myślą o drodze dialogu w kwestii gender w edukacji, Watykan 2019, https://episkopat.pl/doc/182529.52028-2.
Deklaracja Dykasterii Nauki Wiary Dignitas infinita (2024)
W kwietniu 2024 roku Dykasteria Nauki Wiary opublikowała ważny dokument zatytułowany Dignitas Infinita, co tłumaczy się jako „Nieskończona godność”. Deklaracja ta stanowi dogłębną analizę ludzkiej godności z perspektywy chrześcijańskiej antropologii. Powstała w wyniku pięcioletniego procesu redakcyjnego. Rozdział czwarty, zatytułowany „Niektóre poważne naruszenia godności ludzkiej”, poświęcony został problematyce gender i innym zagrożeniom dla godności człowieka, jak dramat ubóstwa, wojna, handel ludźmi, nadużycia seksualne, przemoc wobec kobiet, aborcja, zmiana płci czy przemoc cyfrowa. Dla tematyki gender kluczowe są punkty 55-59.
Dokument najpierw podkreśla, iż każda osoba, niezależnie od swojej orientacji seksualnej, zasługuje na szacunek i troskę. W związku z tym potępia wszelkie postawy, które naruszają ludzką godność, w tym takie, które prowadzą do więzienia, tortur czy nawet pozbawienia życia z powodu czyjejś orientacji seksualnej (DI 55). Następnie Dykasteria, zwraca uwagę na to, iż w ostatnich dekadach pojawiły się inicjatywy legislacyjne, które nie zawsze są zgodne z pierwotnymi założeniami dotyczącymi natury człowieka i często budzą poważne wątpliwości. Ich wprowadzenie przyczyniło się do szerzenia ideologicznej kolonizacji, w której szczególne miejsce zajmuje teoria gender. Jest ona wyjątkowo niebezpieczna, ponieważ w imię równości dąży do zatarcia naturalnych różnic między płciami, co prowadzi do podważenia fundamentalnych zasad antropologicznych i społecznych (DI 56).
Nauczanie zawarte w dokumencie uwzględnia również perspektywę wiary w odniesieniu do ideologii gender. Przypomina, iż całe życie ludzkie – zarówno w jego wymiarze fizycznym, jak i duchowym – jest darem Boga, który należy przyjąć z wdzięcznością i wykorzystać w służbie dobru. Próba całkowitego decydowania o sobie w oderwaniu od tej fundamentalnej prawdy, jak sugeruje teoria gender, oznacza poddanie się odwiecznej pokusie „by człowiek stał się bogiem i konkurował z prawdziwym Bogiem miłości objawionym nam przez Ewangelię” (DI 57).
Kolejną kwestią poruszaną w zakresie teorii gender jest próba zaprzeczenia jednej z najistotniejszych różnic między ludźmi, czyli „różnicy płciowej”. Podkreślono, iż ta podstawowa różnica jest: nie tylko największą możliwą do wyobrażenia, ale także najpiękniejszą i najpotężniejszą: w parze mężczyzna-kobieta osiąga ona wzajemność najbardziej godną podziwu, a tym samym jest źródłem cudu, który nigdy nie przestaje nas zadziwiać, jakim jest pojawienie się nowych istot ludzkich na świecie (DI 58).
Punkt 59 podkreśla znaczenie szacunku wobec własnego ciała i ciała innych, zwłaszcza wobec narastających postulatów dotyczących nowych praw formułowanych przez zwolenników teorii gender. Kościół zwraca uwagę na to, iż dopiero uznanie i akceptacja różnicy płciowej w relacji wzajemności pozwala człowiekowi w pełni zrozumieć siebie, a także odkryć swoją prawdziwą godność i tożsamość.
Ostatnim z analizowanych zagadnień jest kwestia zmiany płci. Dokument podkreśla nierozerwalną jedność duszy i ciała w człowieku, a także wynikającą z tego godność ciała. Szczególne znaczenie ma tutaj prawda, iż ciało ludzkie uczestniczy w godności obrazu Bożego, co nabiera istotnego wymiaru w perspektywie prób jego modyfikacji. W związku z tym zaznaczono, iż: „każda operacja zmiany płci co do zasady jest ryzykiem zagrażającym wyjątkowej godności, jaką dana osoba otrzymała od momentu poczęcia” (DI 60).
W świetle dokumentu Dignitas infinita teoria gender pozostaje sprzeczna z chrześcijańską wizją tożsamości, ponieważ zakłada możliwość dowolnego kształtowania własnej tożsamości płciowej. Dokument podkreśla, iż płeć człowieka jest darem, który należy przyjąć i szanować. Jednocześnie dokument dopuszcza możliwość interwencji medycznej w przypadku anomalii narządów płciowych, zaznaczając, iż w takiej sytuacji nie chodzi sensu stricto o próbę zmianę płci, lecz o interwencję medyczną służącą usunięciu powstałych anomalii (DI 60).