Płeć (ang. sex)

Kościół rozumie znaczenie słowa „płeć” w sposób zgodny z biologią. „Płeć” to biologiczna klasyfikacja organizmu według jego roli reprodukcyjnej. Płeć człowieka jest określana w momencie poczęcia, gdy ludzka komórka jajowa niosąca chromosom płciowy X, zostaje zapłodniona przez plemnik niosący chromosom płciowy X lub Y. Jeśli komórka jajowa zostanie zapłodniona przez plemnik niosący chromosom X, wówczas nowy człowiek ma chromosomy XX i jest płci żeńskiej. Jeśli komórka jajowa zostanie zapłodniona przez plemnik niosący chromosom Y, wówczas nowa istota ludzka ma chromosomy XY i jest mężczyzną (tylko chromosom Y posiada gen SRY, który kieruje rozwijaniem się istoty ludzkiej jako mężczyzny; bez genu SRY dziecko jest kobietą).

Chromosomy danej osoby (XX lub XY) kierują rozwojem ciała, tak aby w wieku dojrzałym było ono przystosowane do prokreacji. U mężczyzn rozwijają się jądra, które wytwarzają plemniki, a u kobiet rozwijają się piersi, macica oraz jajniki, które wytwarzają ludzkie komórki jajowe. Kiedy rodzi się dziecko, jego płeć jest uznawana, a nie arbitralnie „przypisywana”. W rzadkich przypadkach coś idzie nie tak podczas rozwoju dziecka w łonie matki, powodując zaburzenie rozwoju płciowego (Disorders of Sexual Development – DSD – zaburzenia rozwoju płciowego lub stan interseksualny), co może początkowo utrudniać określenie płci dziecka po urodzeniu. Zobacz „Co oznacza termin „interseksualny”?” poniżej.

Od momentu poczęcia „każda komórka [ciała danej osoby] ma płeć”, a płeć danej osoby – męska lub żeńska – nie może ulec zmianie[1].

[1] Institute of Medicine (US) Committee on Understanding the Biology of Sex and Gender Differences; Wizemann TM, Pardue ML, editors. Exploring the Biological Contributions to Human Health: Does Sex Matter? Washington (DC): National Academies Press (US); 2001. 2, Every Cell Has a Sex. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK222291/

Gender i „tożsamość płciowa” (ang. „gender identity”)

W latach 50. XX wieku dr John Money, seksuolog zajmujący się leczeniem transseksualistów i dzieci z zaburzeniami rozwoju płciowego, ukuł terminy „rola płciowa” i „tożsamość płciowa”. Starał się on odróżnić role społeczne, cechy i uczucia typowo kojarzone z mężczyznami lub kobietami od biologicznego faktu bycia mężczyzną lub kobietą. Dr Money uważał, że „tożsamość płciowa” danej osoby nie musi być zgodna z płcią fizyczną i że tożsamość płciowa jest tym, co ma największe znaczenie. (Jego teoria okazała się jednak katastrofalna w praktyce¹). Z biegiem czasu termin „płeć społeczna”, lub „płeć kulturowa” (ang. gender) zaczął być używany do opisania społeczno-kulturowych aspektów bycia mężczyzną lub kobietą oraz jako synonim płci fizycznej (męskiej lub żeńskiej). Obecnie jednak „płeć społeczna” ma inne, ideologiczne znaczenie, które jest niezgodne z katolickim rozumieniem osoby: odnosi się do „cech psychologicznych i społeczno-kulturowych”², które przekazują społecznie skonstruowane znaczenie, niezależnie od płci biologicznej danej osoby.

Koncepcja „tożsamości płciowej”, opisywana jako „wewnętrzne poczucie bycia mężczyzną, kobietą lub kimś innym, które może, ale nie musi odpowiadać płci przypisanej danej osobie w chwili urodzenia lub cechom płciowym” (APA 2018)³, ma kluczowe znaczenie dla ideologii gender. Jej zwolennicy twierdzą, że każda osoba ma autonomię w deklarowaniu swojej unikalnej tożsamości płciowej, niezależnie od płci biologicznej, oraz że wszystkie tożsamości płciowe, w tym „niebinarne” lub „genderqueer”, są zdrowe i normalne. Wiara w samostanowienie tożsamości tworzy antagonistyczną relację z ciałem, co jest niezdrowe i głęboko dezorientujące.

Zasady obowiązujące w katolickich instytucjach nie powinny używać słowa „gender” w znaczeniu „mężczyzna” lub „kobieta” ani do opisania biologicznej płci danej osoby. Zamiast tego należy używać słowa „płeć biologiczna” lub „mężczyzna” lub „kobieta”, aby uniknąć niejasności co do zamierzonego znaczenia. Zasady i formularze administracyjne, które obecnie używają słowa „płeć społeczna” w znaczeniu „mężczyzna” lub „kobieta”, powinny zostać odpowiednio zmienione.

[1]. John Colapinto (2006, 2d ed.) As Nature Made Him: The Boy Who Was Raised As a Girl. New York: Harper Perennial

[2]. Merriam-Webster, “gender.” https://www.merriam-webster.com/dictionary/gender#usage-1

[3.] American Psychological Association. (2018). A glossary: Defining transgender terms. Monitor on Psychology, 49(8), 32. Retrieved from https://www.apa.org/monitor/2018/09/ce-corner-glossary

**„Transpłciowy” (ang. transgender) i „niebinarny”**

Termin „transpłciowy” jest używany przez grupy jego zwolenników jako „ogólny termin obejmujący osoby, których tożsamość płciowa lub role płciowe różnią się od tych typowo związanych z płcią przypisaną im przy urodzeniu”¹. Podobnie opisują oni osoby, które identyfikują się jako osoby „niebinarne” określając je jako „urodzone z ciałami, które mogą pasować do typowych definicji mężczyzny i kobiety, ale ich wrodzona tożsamość płciowa jest inna niż męska lub żeńska”². Wspólnym wątkiem jest to, że osoby, które identyfikują się jako transpłciowe, niebinarne lub inne, odrzucają swoją tożsamość seksualną jako męską lub żeńską na rzecz tożsamości określonej przez siebie.

Katolicy powinni unikać języka, który wydaje się wspierać ideę, że osoba może „być” czymś innym niż mężczyzna lub kobieta, lub który sugeruje, że ludzie są definiowani przez swoje uczucia lub pragnienia. Zamiast mówić, że dana osoba „jest” transpłciowa lub niebinarna, lepiej jest opisać ją jako „osobę, która identyfikuje się jako transpłciowa”.

1. “A Glossary: Defining Transgender Terms.” Monitor on Psychology 49, no. 8 (September 2018): 32. https://www.apa.org/monitor/2018/09/ce-corner-glossary.

2. “Understanding Non-Binary People: How to Be Respectful and Supportive.” National Center for Transgender Equality, October 5, 2018. https://transequality.org/issues/resources/understanding-non-binary-people-how-to-be-respectful-and-supportive.

„interpłciowość” **(ang. intersex)**

„Interpłciowość” to nieformalna nazwa schorzeń zdiagnozowanych jako zaburzenia rozwoju płciowego (Disorders of Sexual Development – DSD). Te rzadkie schorzenia występują podczas rozwoju płodowego i mogą obejmować nieprawidłowości chromosomalne, hormonalne lub narządowe. Badania wskazują, że postaci DSD są bardzo zróżnicowane, od niewielkich skutków zdiagnozowanych w późniejszym okresie życia do poważnych anomalii powodujących bezpłodność lub wymagających natychmiastowej operacji lub leczenia hormonalnego przez całe życie.

Aktywiści transpłciowi i zwolennicy teorii gender często przytaczają DSD jako dowód na to, że płeć nie jest binarna (męska lub żeńska). Twierdzą, że zaburzenia interseksualne „dowodzą” istnienia „trzeciej płci” lub że płeć istnieje w „spektrum”. To nonsens. Zaburzenie rozwoju płciowego nie jest dowodem na istnienie „spektrum” normalnej tożsamości płciowej, podobnie jak wada w rozwoju serca nie jest dowodem na istnienie „spektrum” normalnych struktur serca. W przeciwieństwie do osoby z DSD, osoba, która identyfikuje się jako transpłciowa i dąży do „zmiany płci” (ang. gender transition), wykorzystując interwencje medyczne lub chirurgiczne w celu modyfikacji ciała, ma na początku zdrowe ciało. Przyjmowanie hormonów lub poddanie się operacji w ramach tranzycji płci uszkadza lub niszczy zdrowe ciało i jest moralnie niedopuszczalne.

Więcej na ten temat tutaj

**Tranzycję. Tranzycja płci (ang. gender transition)**

Termin „tranzycja płci” to ogólne (ang. catch-all) określenie, które opisuje różne kroki, jakie dana osoba może podjąć, aby zmodyfikować wygląd zewnętrzny w celu odzwierciedlenia pożądanej „tożsamości płciowej”. Tranzycja społeczna może obejmować zmiany w ubraniu, uczesaniu i zachowaniu w celu potwierdzenia tożsamości, która różni się od płci biologicznej danej osoby. Tranzycja hormonalna obejmuje stosowanie leków (poza ich zarejestrowanymi wskazaniami) w celu zablokowania normalnego procesu dojrzewania lub/i by wywołać rozwój drugorzędowych cech płciowych płci przeciwnej. Tranzycja chirurgiczna obejmuje operację usunięcia narządów rozrodczych wewnętrznych lub/i zewnętrznych, stworzenie „neowaginy” lub „neofallusa” (symulowanych genitaliów) lub modyfikację wyglądu ciała w inny sposób np. mastektomia (usunięcie piersi)[1]. Tranzycja prawna ma miejsce, gdy osoba zmienia swoje imię lub płeć w dokumentach prawnych, takich jak akt urodzenia lub paszport.

Więcej o tranzycji możesz przeczytać w Częstych pytaniach

[1] Dreher, P. C., Edwards, D., Hager, S., Dennis, M., Belkoff, A., Mora, J., Tarry, S., & Rumer, K. L. (2018). Complications of the neovagina in male-to-female transgender surgery: A systematic review and meta-analysis with discussion of management. Clinical anatomy (New York, N.Y.), 31(2), 191–199. https://doi.org/10.1002/ca.23001

Frey, J. D., Poudrier, G., Chiodo, M. V., & Hazen, A. (2016). A Systematic Review of Metoidioplasty and Radial Forearm Flap Phalloplasty in Female-to-male Transgender Genital Reconstruction: Is the “Ideal” Neophallus an Achievable Goal?. Plastic and reconstructive surgery. Global open, 4(12), e1131. https://doi.org/10.1097/GOX.0000000000001131

Opieka afirmująca płeć

Założeniem „opieki potwierdzającej tożsamość płciową” lub „potwierdzania tożsamości płciowej” jest to, że wszystkie „tożsamości płciowe” są normalne i zdrowe, a tożsamość płciowa i jej wyrażanie są „podstawowymi prawami człowieka”. Podejście to nakazuje rodzicom, specjalistom i innym osobom zachęcanie dziecka do „odkrywania” swojej płci oraz potwierdzanie tożsamości płciowej dziecka lub nastolatka – bez zadawania pytań – niezależnie od tego, czy jest ona zgodna z płcią biologiczną danej osoby. Chociaż badania pokazują, że dzieci i młodzież identyfikujące się jako transpłciowe lub niebinarne są znacznie bardziej narażone na poważne problemy ze zdrowiem psychicznym niż ich rówieśnicy, model opieki afirmacyjnej przypisuje „wszelkie patologie” „kulturowym reakcjom na różnorodność płciową”, a nie podstawowym zaburzeniom zdrowia psychicznego.

Model afirmacji płciowej jest intensywnie promowany przez kilka amerykańskich stowarzyszeń medycznych oraz przez podmioty świadczące usługi medyczne, które czerpią korzyści finansowe z promowania tych interwencji medycznych i chirurgicznych. Jest to jednak podejście wysoce kontrowersyjne, które spotyka się z coraz większą krytyką w takich krajach jak Wielka Brytania, gdzie państwowa służba zdrowia ostrzega obecnie, że „niewiele wiadomo na temat długoterminowych skutków ubocznych hormonów lub blokerów dojrzewania u dzieci z dysforią płciową” oraz że „długotrwałe leczenie hormonami płciowymi może powodować tymczasową, a nawet trwałą bezpłodność”¹.  W Stanach Zjednoczonych coraz więcej lekarzy, rodziców i osób, które zrezygnowały z tranzycji, wypowiada się przeciwko „opiece potwierdzającej płeć” ze względu na nieodwracalne szkody, jakie wyrządza ona dzieciom. Bardziej trafne jest opisanie terapii „potwierdzających płeć” jako interwencji „zaprzeczających biologii” i „niszczących płodność”. Jako katolicy potwierdzamy bezwarunkową godność i wartość każdej osoby, które wynikają z bycia kochanym przez Boga i stworzonym na Jego obraz i podobieństwo, ale nie możemy potwierdzać „zmiany płci” danej osoby ani uznawać jej tożsamości płciowej sprzecznej z jej płcią biologiczną. Prawdziwe potwierdzenie uznaje nieodłączną godność danej osoby i prawdę o jej niezmiennej tożsamości jako mężczyzny lub kobiety.

1. https://www.nhs.uk/conditions/gender-dysphoria/treatment

Cisgender

Termin „cisgender” nie ma znaczenia naukowego. Jest to termin ideologiczny wymyślony w celu normalizacji pojęcia tożsamości „transpłciowej” poprzez sugerowanie, że 1) każdy ma tożsamość płciową (gender identity) oraz 2) istnieją dwie równie ważne ścieżki tożsamości: „transpłciowa” (tożsamość niezgodna z płcią fizyczną) lub „cisgender” (tożsamość zgodna z płcią fizyczną). Prawda jest taka, że Bóg stworzył każdą osobę jako mężczyznę lub kobietę. W związku z tym każda osoba musi zaakceptować swoją tożsamość płciową i starać się dostosować swoje uczucia do rzeczywistości fizycznej. Katolicy i instytucje katolickie nie powinny nigdy używać terminu „cisgender”.

Queer. Genderqueer. Płynność płciowa

Według zwolenników ideologii gender termin „genderqueer” jest „celowo trudny do zdefiniowania, podobnie jak jego odpowiednik w kontekście seksualności – queer. Ogólnie można go rozumieć jako płeć, która nie jest ani męska, ani żeńska, prawdopodobnie będąca mieszanką płci i prawdopodobnie jest płynną. Osoby genderqueer mogą, ale nie muszą, przejść tranzycję fizyczną, prawną lub społeczną… Ogólnie rzecz biorąc, osoby genderqueer są uważane za należące do kategorii osób niebinarnych i transpłciowych, ale mogą, ale nie muszą, identyfikować się konkretnie jako osoby transpłciowe lub niebinarne”¹.

Termin „queer” jest „terminem ogólnym, który obejmuje wiele osób, ponieważ krzyżuje się z orientacją seksualną i tożsamością płciową. Obejmuje on wszystkich, którzy nie identyfikują się z heteronormatywnością, a raczej mają tożsamość niebinarną lub rozszerzoną płciowo”².

Katolicy i instytucje katolickie nie powinny potwierdzać ani uznawać tożsamości „genderqueer”, „queer” lub „gender fluid”. Etykiety te w sposób pośredni odrzucają rzeczywistą tożsamość danej osoby jako mężczyzny lub kobiety i są niezgodne z chrześcijańskim poglądem na osobę ludzką. Jeśli instytucja katolicka uzna za konieczne użycie tych terminów w swoim języku lub zasadach, powinna unikać sugerowania, że dana osoba jest genderqueer, queer lub gender fluid, a zamiast tego powiedzieć, że osoba ta „identyfikuje się jako genderqueer”, „queer” lub „gender fluid” lub jest „identyfikowana jako genderqueer”, „queer” lub „gender fluid”.

“The Transgender Language Primer.” The Trans Language Primer, www.translanguageprimer.org/primer. 2020.
Human Rights Campaign. 2016.